Vì sao trận derby bóng đá Serbia dậy sóng bởi hình ảnh tội phạm chiến tranh?

Trận Derby Vĩnh Cửu giữa hai câu lạc bộ hàng đầu Serbia là Sao Đỏ Belgrade (Crvena Zvezda) và Partizan trên sân vận động Rajko Mitic đã biến thành tâm điểm tranh cãi quốc tế. Trước giờ bóng lăn, nhóm cổ động viên chủ nhà đã căng một bức tifo cỡ lớn mang hình ảnh Ratko Mladic, nhân vật vừa qua đời tại Trung tâm Tạm giam của Liên Hợp Quốc ở The Hague.

vnexpress.net: Trước giờ bóng lăn trận Crvena Zvezda - Partizan trên sân Rajko Mitic vào ngày 6/9, các CĐV chủ nhà đã giăng một bức tifo khổng lồ in hình Ratko Mladic ngay trong lúc hai đội tiến hành nghi thức một phút tưởng niệm. Video: Crvena Zvezda

Hình ảnh gây phẫn nộ trên khán đài sân Rajko Mitic

Hành động tôn vinh diễn ra ngay trong nghi thức một phút mặc niệm của trận đấu. Bức tranh cổ động khổng lồ khắc họa hình ảnh viên cựu tướng lĩnh trên nền quốc kỳ Serbia, kèm thông điệp nhắc lại mệnh lệnh quân sự năm 1995 tại Potocari trước khi tiến vào Srebrenica.

Theo các phán quyết của Tòa án Hình sự Quốc tế về Nam Tư cũ (ICTY), chiến dịch quân sự do Mladic chỉ huy đã dẫn tới cái chết của khoảng 8.000 người tị nạn Hồi giáo Bosniak tại Srebrenica và hơn 10.000 nạn nhân trong cuộc vây hãm thủ đô Sarajevo. Sau nhiều năm lẩn trốn, Mladic bị bắt giữ năm 2011 và nhận án tù chung thân vào năm 2017 trước khi qua đời ở tuổi 84.

vnexpress.net: Mladic trong phiên tòa của Tòa án Hình sự Quốc tế về Nam Tư cũ (ICTY) ở The Hague, Hà Lan vào ngày 3/6/2011. Ảnh: Reuters

Lý do biểu tượng gây tranh cãi vẫn xuất hiện trên sân cỏ

Dù bị luật pháp quốc tế kết tội, nhân vật này vẫn duy trì sức ảnh hưởng lớn đối với các nhóm cổ động viên cực đoan (ultras) tại Belgrade. Nhiều nhóm ultras coi bóng đá là không gian thể hiện tư tưởng dân tộc chủ nghĩa và nhìn nhận các nhân vật thời chiến như biểu tượng đối đầu lịch sử.

Ở chiều ngược lại, việc đưa biểu tượng tội phạm diệt chủng vào một sự kiện thể thao chính thức bị cộng đồng quốc tế lên án gay gắt. Hành vi này không chỉ gợi lại nỗi đau chiến tranh vùng Balkan mà còn đẩy các câu lạc bộ vào nguy cơ nhận án phạt nặng từ các cơ quan quản lý thể thao.

Quy trình giám sát và xử lý vi phạm thông điệp chính trị

Để duy trì tính trung lập và ngăn chặn các biểu ngữ kích động thù hận trên sân cỏ, các tổ chức điều hành bóng đá thường áp dụng quy trình kiểm soát tiêu chuẩn:

1. Giám sát trận đấu và trọng tài ghi nhận các hình ảnh, khẩu hiệu xuất hiện trên khán đài vào biên bản chính thức.
2. Cơ quan kỷ luật thu thập băng hình, tư liệu truyền thông và báo cáo an ninh sân vận động.
3. Hội đồng chuyên môn tiến hành thẩm định nội dung, bối cảnh lịch sử và mức độ vi phạm điều lệ an toàn giải đấu.
4. Ban tổ chức gửi văn bản yêu cầu câu lạc bộ chủ quản giải trình về khâu kiểm soát an ninh khán đài.
5. Ban kỷ luật ra quyết định xử phạt hành chính, phạt đóng cửa một phần khán đài hoặc cấm khán giả trong các trận kế tiếp.

Sự việc tại sân Rajko Mitic tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về ranh giới mong manh giữa bóng đá và những xung đột chính trị chưa thể hàn gắn tại khu vực Đông Nam Âu.